Rezerwaty morskie sposób na odtworzenie i ochronę naturalnego środowiska

1 Formy ochrony

Morski Obszary Chroniony; (MPA - Marinę Protected Area) to nazwa, która coraz częściej pojawia się, gdy mówimy o zachowaniu bioróżnorodności, ochronie siedlisk i zarządzaniu rybołówstwem. Pod tym hasłem kryje się wiele form ochrony, mających różnorakie skutki dla środowiska morskiego. Obszary takie można ustanawiać w rozmaitych celach, od ochrony pojedynczych gatunków, przez ochronę siedlisk czy ekosystemów, po promocję specyficznych działań, np. wędkarstwa rekreacyjnego na niewielką skalę. Rezerwaty morskie są rodzajem MPA, zapewniającym najściślejszą ochronę. Rezerwaty to obszary morza całkowicie zamknięte dla niszczycielskiej działalności ludzkiej, podobnie jak Parki Narodowe na lądzie. W roku 2004 Greenpeace opublikował raport pt. "Rescuing the North and Baltic Seas - marinę reserves a key tool" posługując się poniższą definicją rezerwatów morskich:

Rezerwaty morskie to obszary zamknięte dla wszelkich działań polegających na pozyskiwaniu zasobów, jak rybołówstwo czy działalność wydobywcza, jak też działań służących składowaniu odpadów. Na terenie rezerwatów mogą znajdować się obszary ochrony ścisłej, gdzie niedozwolona jest wszelka działalność ludzka, np. takie które służą jako punkty odniesienia dla badań naukowych, lub takie gdzie występują wyjątkowo wrażliwe siedliska lub gatunki.

Niektóre obszary zlokalizowane na wodach przybrzeżnych mogą zostać otwarte dla nieinwazyjnego rybołówstwa na niedużą skalę, nie naruszającego równowagi ekologicznej. Dzieje się tak wyłącznie w razie zgody wszystkich osób, których działania takie mogą dotyczyć.

Poszczególne kraje oraz społeczność międzynarodowa rozumieją konieczność tworzenia różnych form Morskich Obszarów Chronionych (MPA). Światowy Szczyt Zrównoważonego Rozwoju ONZ (United Nations World Summit on Sustainable Development) wyznaczył cele i ramy czasowe dla takich działań. Konwencja o Różnorodności Biologicznej (Convention on Biological Diversity) zobowiązuje państwa do powstrzymania zaniku bioróżnorodności i do utworzenia znacznej obszarowo, efektywnie zarządzanej i reprezentatywnej ekologicznie sieci obszarów chronionych, która obejmowałaby obszary, gdzie zabroniona jest wszelka działalność związana z pozyskiwaniem zasobów. Światowa sieć rezerwatów morskich miałaby powstać przed rokiem 2012. Rezerwaty morskie zaczynają być postrzegane jako typ MPA umożliwiający powrót oceanów do naturalnej równowagi i produktywności. Amerykańskie Towarzystwo Rozwoju Nauki (American Association for the Advancement of Science), w oświadczeniu dotyczącym rezerwatów morskich wyjaśnia: "ścisła ochrona, wymagając środków do jej wyegzekwowania oraz zaangażowania się w sprawę lokalnych społeczności, jest podstawą do osiągnięcia planowanych korzyści". Należy podkreślić, że inne rodzaje MPA nie zapewniają takich korzyści jak rezerwaty morskie.

Zobacz także

„Jedna fala daremność twoich prób obnaży"
Morze czarne od mazutu
Rosnące zanieczyszczenie wód Bałtyku
Dlaczego jakość wody jest ważna?
Wpływ odchodów zwierzęcych na jakość wody

2. Rezerwaty morskie jako podstawowe narzędzie ochrony przyrody

Podstawowym celem rezerwatów morskich jest ochrona siedlisk i całych ekosystemów tzn. zachowanie skomplikowanych relacji między gatunkami żyjącymi na danym obszarze. Jedynym na to sposobem jest ochrona rozległych obszarów przed wpływem człowieka, połączona z rozsądnym gospodarowaniem terenami znajdującymi się poza obszarami chronionymi. Znaczy to m.in., że wpływ rybołówstwa na środowisko powinien być rozważany nie tylko w kontekście utrzymania zasobów łowisk, ale też w kontekście wpływu połowów na inne gatunki i na utrzymanie równowagi ekologicznej w ekosystemie. Rezerwaty morskie zapewniają szybki wzrost liczebności i różnorodności organizmów morskich.56 Efekty te, choć szczególnie widoczne w przypadku organizmów przebywających w granicach rezerwatu przez całe życie, są też szalenie istotne w przypadku zwierząt migrujących, zwłaszcza, jeśli chroni się tereny ważne dla ich cyklu życiowego, takie jak tarliska i miejsca żerowania narybku. Ochrona bioróżnorodności musi opierać się na rezerwatach reprezentujących wszystkie podstawowe typy siedlisk w danym regionie (np. w Morzu Bałtyckim). Uczeni określili kryteria pozwalające zidentyfikować obszary, które powinny być chronione w pierwszej kolejności.58 Oto one:
• Obszary zawierające siedliska najbardziej podatne na zniszczenie, np. płycizny i podwodne wyniesienia
• Obszary istotne dla rozrodu gatunków, np. tarliska
• Obszary gdzie, mogłyby odtworzyć się nadmiernie eksploatowane lub rzadkie gatunki
• Obszary zapewniające przetrwanie gatunków (np. żerowiska)